Phần lớn lời khuyên về học tập rơi vào một trong hai thái cực. Hoặc quá chung chung ("hãy kiên trì, hãy kỷ luật"), hoặc quá vụn vặt (một mẹo ghi nhớ ở đây, một app flashcard ở kia). Cái còn thiếu là một bức tranh tổng thể: việc học hiệu quả gồm những tầng nào, tầng nào lo trước, tầng nào lo sau.

Super Learning, phương pháp do Edube phát triển dựa trên khoa học não bộ, khoa học về việc học và AI, trả lời câu hỏi đó bằng một mô hình ba lớp: SAVE, GOLD và LEARN. Bài viết này giải thích cả ba lớp trong khoảng 10 phút đọc.

Lớp 1 · SAVE: nền tảng sinh học, phần cứng của việc học

Trước khi nói đến bất kỳ kỹ thuật nào, cần thừa nhận một sự thật đơn giản: bạn học bằng não, và não là một cơ quan sinh học. Một bộ não thiếu ngủ, quá tải thông báo điện thoại và ngồi yên cả ngày sẽ học kém, bất kể bạn dùng kỹ thuật gì. SAVE là bốn trụ chăm sóc phần cứng đó.

S · Sleep (giấc ngủ). Trí nhớ dài hạn không hình thành lúc bạn ngồi học, mà phần quan trọng diễn ra trong lúc ngủ, khi não củng cố và sắp xếp lại những gì tiếp nhận ban ngày. Học khuya cắt vào giờ ngủ là tự đổ nước vào một chiếc xô thủng.

A · Attention (sự tập trung). Sự chú ý là cánh cổng duy nhất để thông tin đi vào trí nhớ. Mỗi lần liếc điện thoại giữa lúc học, bạn trả một khoản "thuế chuyển cảnh" mà não phải mất nhiều phút mới hồi lại độ sâu cũ.

V · Vibe (trạng thái cảm xúc). Não học tốt nhất trong trạng thái tò mò, hứng thú và an toàn. Căng thẳng kéo dài và nỗi sợ sai làm hẹp khả năng tiếp nhận. Quản lý trạng thái trước buổi học quan trọng không kém quản lý nội dung học.

E · Exercise (vận động). Vận động làm tăng lưu lượng máu lên não và hỗ trợ các yếu tố nuôi dưỡng tế bào thần kinh. Một buổi đi bộ nhanh trước giờ học sâu thường đáng giá hơn 30 phút học thêm trong trạng thái uể oải.

Lớp 2 · GOLD: quy trình học, từ mục tiêu đến kết quả

Có phần cứng tốt rồi, bạn cần một quy trình. GOLD là vòng lặp bốn bước cho bất kỳ chủ đề nào bạn muốn chinh phục.

G · Goal (mục tiêu). Học không có mục tiêu giống như bơi không có bờ. Mục tiêu tốt không phải "tìm hiểu về phân tích dữ liệu" mà là "trong 4 tuần, tự làm được một dashboard theo dõi doanh số cho đội mình". Mục tiêu càng gắn với một việc bạn sẽ làm thật, động lực và độ tập trung càng cao.

O · Organize (hệ thống hóa). Trước khi lao vào chi tiết, hãy dựng khung tổng thể: lĩnh vực này có những mảng nào, khái niệm nào là trục chính, cái gì học trước cái gì học sau. Não ghi nhớ tốt hơn rất nhiều khi kiến thức mới có sẵn một "giá treo" để móc vào.

L · Learn (học). Đây là lúc dùng các kỹ thuật của lớp LEARN bên dưới: học chủ động, truy hồi, giải thích, thay vì đọc đi đọc lại một cách thụ động.

D · Deliver (chuyển giao). Vòng lặp chỉ khép lại khi kiến thức được đưa ra ngoài: áp dụng vào một việc thật, chia sẻ lại cho đồng nghiệp, viết thành một bản hướng dẫn. Deliver vừa là cách kiểm tra mức hiểu khắc nghiệt nhất, vừa là cách biến cái bạn học thành giá trị nhìn thấy được.

Lớp 3 · LEARN: 5 kỹ thuật cốt lõi đã được kiểm chứng

Đây là tầng kỹ thuật, gồm năm công cụ mà khoa học về việc học đã kiểm chứng qua nhiều thập kỷ nghiên cứu.

L · Link (liên kết). Luôn nối kiến thức mới với thứ bạn đã biết. "Cái này giống gì trong công việc của mình? Khác gì với khái niệm mình từng học?" Mỗi liên kết là thêm một con đường để truy xuất lại kiến thức sau này.

E · Explain (giải thích). Tự giảng lại nội dung bằng lời của mình, như thể đang dạy một người chưa biết gì. Chỗ nào bạn ấp úng, chỗ đó bạn chưa hiểu. Kỹ thuật này buộc não xử lý sâu thay vì lưu vẹt.

A · Active recall (chủ động truy hồi). Thay vì đọc lại, hãy gập tài liệu và tự hỏi: "Mình vừa học được gì? Ba ý chính là gì?" Nỗ lực lục lại từ trí nhớ chính là thứ làm trí nhớ mạnh lên, giống cơ bắp mạnh lên nhờ kháng lực.

R · Repetition (lặp lại ngắt quãng). Ôn lại theo khoảng cách giãn dần: hôm sau, ba ngày sau, một tuần sau, một tháng sau. Mỗi lần ôn đúng lúc sắp quên là một lần đường mòn trí nhớ được khắc sâu thêm.

N · Narrate (kể lại). Đóng gói kiến thức thành câu chuyện, ví dụ, hình ảnh của riêng bạn và kể cho người khác. Não con người nhớ chuyện giỏi hơn nhớ gạch đầu dòng rất nhiều.

Vì sao phải đủ ba lớp?

Ba lớp này không thay thế nhau mà đỡ lấy nhau. Kỹ thuật LEARN tốt đến mấy cũng vô dụng trên một bộ não kiệt sức (thiếu SAVE). Phần cứng khỏe và kỹ thuật giỏi nhưng không có mục tiêu và không bao giờ chuyển giao (thiếu GOLD) thì học mãi vẫn dậm chân ở "biết nhiều, làm được ít". Người học hiệu quả nhất là người vận hành cả ba lớp cùng lúc, và tin tốt là cả ba đều học được.

Bắt đầu với một kỹ thuật duy nhất trong tuần này

Đừng cố thay đổi mọi thứ cùng lúc. Hãy chọn đúng một kỹ thuật cho tuần này:

  • Nếu bạn hay đọc xong rồi quên: chọn Active recall. Sau mỗi lần đọc hay họp xong, dành 2 phút gập tài liệu và viết ra ba ý chính từ trí nhớ.
  • Nếu bạn học nhiều mà không đọng: chọn Explain. Cuối tuần, giảng lại một chủ đề vừa học cho đồng nghiệp hoặc cho chính mình trước gương, trong 5 phút.
  • Nếu bạn luôn trong trạng thái mệt khi học: chọn Sleep. Một tuần ngủ đủ trước, rồi hãy nói chuyện kỹ thuật.

Một kỹ thuật, một tuần, áp dụng vào một nội dung thật trong công việc. Đó là cách bắt đầu Super Learning ít tốn sức nhất, và cũng là cách chúng tôi vẫn hướng dẫn học viên trong mọi khóa học.

Nếu bạn muốn được hướng dẫn trọn vẹn bộ công thức SAVE · GOLD · LEARN kèm 14 ngày đồng hành để biến nó thành thói quen, hãy tìm hiểu khóa Super Learning dành cho người đi làm bận rộn. Với tổ chức, Edube có chương trình Super Learning in-house thiết kế theo bối cảnh doanh nghiệp.